Rond de twintig miljard mogen gemeentes en provincies onder elkaar verdelen. Nou ja, alleen degene met een belang in Essent en Nuon, de twee grote energieconcerns die zich hebben verkocht aan respectievelijk het Duitse RWE en het Zweedse Vattenfall.

Wat betekent deze plotse overdaad aan kapitaal? Hoe gaan lagere overheden daarmee om? Gedragen ze zich als een loterijwinnaar die als nieuwbakken miljonair volslagen de weg kwijt raakt of weet men behoedzaam en weloverwogen te handelen?
Voor Binnenlands Bestuur dook Wim Coenraadts in het verleden, om precies te zijn in het Utrechtse verleden. Daar leverde de verkoop van het provinciale energiebedrijf REMU de provincie de afgelopen jaren honderden miljoenen euro’s op. Geld waarmee veel goeds mee kon worden gedaan, zo was het voornemen. De besteding van het geld blijkt echter een verhaal (webversie, in print pag. 8-11 uitgave 6 maart 2009) van goede voornemens die sneuvelen op het slagveld van de partijpolitiek. Veel geld raakte versnipperd over illustere projecten als Spierkrachttoerisme (Woerden) en Eenzaamheidsproblematiek Ouderen (Veenendaal). Ongetwijfeld nuttige initiatieven, maar waarbij je je ook mag afvragen of daarvoor een nutsbedrijf als REMU verkocht had moeten worden. 

Welke les valt hieruit te leren. In elk geval dat de inkomsten uit de Essent- en Nuon-verkoop ten goede moeten komen aan initiatieven die de aandeelhouders (provincies, gemeentes) een meerwaarde opleveren die anders niet (of niet zo snel) gerealiseerd had kunnen worden.
Navraag bij de provincie Noord-Brabant en de gemeente Steenwijkerland (beide Essent-aandeelhouder) maakt duidelijk dat ze onnodige verkwisting willen voorkomen. Zo’n handelswijze is in de huidige tijd ook politiek niet meer te verkopen; burgers verlangen dat publiek geld – dat zij terecht als ‘hun’ geld beschouwen – duurzaam wordt geïnvesteerd. En dan duurzaam in de zin dat het ook op lange termijn wat oplevert. Kortom, het verschil tussen ‘quick win’ en visie, het onderscheid tussen lange-halen-gauw-thuis en strategie.